علمی

ادتا و ماده جایگزین اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (EDTA)

This post is also available in: Arabic

نام محصول

اتیلن دی آمین تترا استیک اسید (EDTA)

مشخصات

فرمول شیمیایی: C10-H16-N2-o8

نقطه ذوب: ۲۴۸ درجه سانتیگراد

شکل فیزیکی: پودر کریستالی بی‌رنگ و بی‌بو

مزایا

عمر طولانی

فرمول دقیق

ترکیب یکنواخت

ملاحظات در استفاده

در محل خشک، دارای تهویه مناسب و در ظروف دربسته نگه‌داری شود

از دستکش استفاده شود زیرا ممکن است تحریک‌کننده پوست باشد

در صورت برخورد با چشم با آب فراوان شسته شود

در استفاده از غلظت‌های زیاد حتماً ماسک تنفسی استفاده شود

بسته بندی

مصارف آزمایشگاهی: بسته‌بندی ۱ تا ۱۰ کیلوگرمی

مصارف صنعتی: بسته بندی ۲۵ تا ۵۰ کیلوگرمی

مصارف عمده: بسته بندی ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلوگرمی

همه چیز درباره اتیل دی آمین تترا استیک اسید (EDTA)

تأثیر عالی، در دسترس بودن و قیمت مناسب EDTA آن را به ماده‌ای کاربردی در صنعت، کشاورزی، پزشکی و مصارف خانگی تبدیل کرده است. شیمی‌دانان این ماده بی‌رنگ و بی‌بو را همانند چنگاله‌ای می‌دانند که به یون‌های آسیب زا می‌چسبد و عملکرد آن‌ها را مختل می‌کند.

می‌توانیم حدس بزنیم که علت مراجعه شما به این صفحه از سایت شیمیایی تصفیه، کسب اطلاعات و احتمالاً خرید EDTA است. مفتخریم اعلام کنیم اطلاعاتی جامع در این صفحه گردآوری شده است تا خریدتان را با آگاهی کامل انجام دهید. ما آمادگی داریم با امکاناتی که فراهم آورده‌ایم فروش EDTA را به صورت اینترنتی نیز انجام دهیم.

عملکرد اتیل دی آمین استیک اسید (EDTA)

EDTA یک ترکیب شیمیایی کی‌لیت است یعنی به یون‌های فلزی محلول در آب یا دیگر مایعات می‌پیوندد و ساختار‌های حلقه‌ای پایدار و چگال تشکیل می‌دهد. به این ترتیب یون‌های فلزی حذف می‌شوند و عملکرد آن‌ها در آب، مایعات یا هر محیطی که در آن حضور دارند خنثی می‌شود.

 

اتیل دی آمین تترا استیک اسید (EDTA) چگونه کشف شد؟

پس از جنگ جهانی اول دولت آلمان نازی سعی در کاهش وابستگی به مواد شیمیایی وارداتی از جمله کی‌لیت اسید سیتریک را داشت و همین امر شرکت‌ها را مجاب می‌کرد که به دنبال موادی با خواص یکسان باشند. فریناند مونز کاشف ادتا سال‌ها در یک شرکت مواد شیمیایی آلمانی کار می‌کرد و به واسطه کشف و ثبت مواد شیمیایی گوناگون در عرصه صنعت و به طور خاص نساجی به یکی از برجسته‌ترین دانشمندان در حوزه خود بدل شده بود.

مونز متوجه شد که یک آمینو کربوکسیلیک اسید می‌تواند بسیار بهتر از اسید سیتریک برای کی‌لیت عمل کند. و سپس استنباط کرد که پلی آمینو پلی کربوکسیلیک اسید می‌تواند حتی موثرتر باشد. هدف او این بود که یون‌های کلسیم موجود در آب را حذف کند تا فرایند رنگرزی پارچه در صنعت نساجی بهتر انجام شود.

حتماً بخوانید
کاربردها و خواص مونومر بوتیل اکریلات

سر انجام فردیناند مونز در سال ۱۹۳۰ موفق شد EDTA را کشف کند اما تا سال ۱۹۳۵ نتوانست در آلمان کشف خود را به ثبت برساند. او به منظور شناساندن و ایجاد بازار خرید ادتا (EDTA) یک سال بعد یعنی در ۱۹۳۶ در امریکا نیز کشف خود را ثبت کرد. تحقیقات فردیناند مونز در زمینه کشف EDTA تا سال ۱۹۴۲ اجازه انتشار نیافت و در آخر نیز این تحقیقات با رای دادگاه آلمان نازی بدون نام منتشر شد.

اتیل دی آمین تترا استیک اسید (EDTA) یک ماده کی‌لیت کننده فوق‌العاده است که از روش‌های مختلفی به‌دست می‌آید. روشی که فردیناند مونز برای سنتز آن به کار برد شامل واکنش اسید مونوکلوروئید و اتیلن دی آمین بود.

 

سنتز اتیل دی آمین تترا استیک اسید (EDTA)

روش فردیناند مونز برای سنتز EDTA با دشواری‌هایی همراه بود. یک سال بعد از او دانشمندی آمریکایی به نام فردریک برسورث توانست با روشی بهتر EDTA را سنتز کند، ماده حاصل یک سیانومتیلاسیون قلیایی از اتیل‌ دی آمین است: اتیل دی آمین، فرمالدهید و سدیم سیانید با همدیگر واکنش می‌کنند و دی‌سدیم EDTA و آمونیاک حاصل می‌شود.

در سال ۱۹۶۲ روش سومی برای به‌دست آوردن EDTA توسط جان سینگر و مارک ویسبرگ کشف شد. در این روش فرم خالصی از نمک دی‌سدیمی آن به‌دست می‌آید. در این فرایند سیانومتیلاسیون و هیدرولیز از هم جدا می‌شوند. فرایند به این ترتیب است که از اتیل دی آمین، فرمالدهید و هیدروسیانیک اسید، EDTN تولید شود و سپس این ماده با سدیم هیدروکسید شسته و هیدرولیز شود تا EDTA و آمونیاک به‌دست بیاید.

با این روش بسیاری از واکنش‌های ثانویه که سبب ناخالصی می‌شدند حذف شدند و بیش از ۹۶ درصد ماده خالص به‌دست آمد.

کاربرد‌های اتیل دی آمین تترا استیک اسید (EDTA)

بیشترین کاربرد EDTA در تولید مواد شوینده است. تصفیه آب و فاضلاب و صنعت کاغذ در رده‌های بعدی قرار دارند. در پزشکی نیز از ادتا استفاده می‌شود اما حجم استفاده از آن زیاد نیست. جدول پایین مقدار استفاده از EDTA را در حوزه‌های مختلف نشان می‌دهد.

کاربرد درصد کاربرد
شوینده‌ها ۳۳
تصفیه آب و فاضلاب ۱۸
کاغذ سازی ۱۳
عکاسی ۵
جلای فلزات ۵
پزشکی، لوازم آرایشی، غذا ۵
کشاورزی ۴
نساجی ۴
بتن ۲
سایر ۱۵

 

شوینده‌ها

آب سخت چالش اصلی مواد شوینده در فرایند تمیزکنندگی است. آب سخت به آبی می‌گویند که دارای مقادیر بالایی از یون‌های فلزی و ترکیبات یونی  است. شوینده‌ها در حالت عادی با این یون‌های فلزی و ترکیبات یونی موجود در آب واکنش می‌کنند و خاصیت خود را از دست می‌دهند. حاصل واکنش صابون با یون‌های فلزی شدید‌تر است و یک رسوب غیرحلّال در آب را شکل می‌دهد. این واکنش‌ها به معنی کم‌اثر بودن تمیز کنندگی این مواد است و در استفاده از صابون نیز کف کمتری تولید می‌شود.

حتماً بخوانید
همه نکات نگهداری ، تولید و فروش پراستیک اسید

تولید کننده‌گان مواد شوینده آگاه از این موضوع، روش‌های مختلفی را برای برطرف کردن سختی آب به کار گرفته‌اند که استفاده از EDTA یکی از آن‌ها است.

هدف از به کاربردن EDTA کاملاً ساده است؛ جلوگیری از دخالت مواد معدنی موجود در آب از واکنش با مواد شوینده و در نتیجه انجام بی نقص فرایند تمیز کنندگی حتی در آب سخت.

با اتصال به یون‌های فلزی مانند کلسیم، منیزیم و آهن و همچنین نمک و کلر موجود در آب، EDTA می‌تواند آن‌ها را از آب سخت حذف کند و سختی آب را برطرف کند.

در شامپو‌ها استفاده از EDTA موجب تمیزی کامل موها و از زدودن نمک از موها می‌شود. در مورد مو‌های رنگ شده، نمک و کلر موجود در آب باعث تغییر رنگ مو می‌شوند اما استفاده از شامپو حاوی EDTA باعث می‌شود به علت واکنش آن با نمک و کلر تغییر رنگ مو‌های رنگ شده بسیار ناچیز یا منتفی شود.

تصفیه آب و فاضلاب

آلودگی آب و فاضلاب ناشی از فعالیت‌های صنعتی و خانگی به مسئله‌ای جدی بدل شده است. پیشرفت صنایعی مانند معدن، فولاد و آبکاری فلزات باعث شده است که آب‌های آلوده به فلزات مضر به طبیعت راه یابند.

این عناصر خطرناک از طریق آشامیدن مستقیمِ آب‌های آلوده یا از طریق گیاهان و حیوانات به زنجیره غذایی انسان راه می‌یابند و عوارض جبران‌ناپذیری در بدن انسان ایجاد می‌کنند. به همین دلیل استفاده از ترکیبات کی‌لیت کننده که در رأس آن EDTA قرار دارد بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است.

EDTA به دلیل فراوانی و مقرون به صرفه بودن به طور گسترده در تصفیه آب و فاضلاب مورد استفاده قرار می‌گیرد. ادتا می‌تواند یون‌های فلزی مانند سرب، کادمیوم، جیوه و کبالت را جذب و خنثی کند. ترکیب EDTA و یون‌های فلزی سپس با روش‌هایی مانند اسمز معکوس از آب خارج می‌شوند و آب تصفیه شده و پاک به طبیعت و یا چرخه استفاده باز می‌گردد.

 

کاغذ سازی

در صنایع کاغذ سازی و بازیافت کاغذ از ادتا به منظور سفید کردن و افزایش درخشندگی کاغذ استفاده می‌شود. ادتا به وسیله ترکیب شدن با یون‌های فلزی کاتالیزور تجزیه هیدروژن پراکسید در فرایند کاغذ سازی به سفیدی و درخشندگی کاغذ کمک شایانی می‌کند. همچنین EDTA در خمیر کاغذ با لیگنین چوب ترکیب شده و ظاهری درخشان و سفید به خمیر دهد.

حتماً بخوانید
ضد خوردگی یا بازدارنده های خوردگی و کاربرد آن در صنایع مختلف

 

عکاسی

در فرایند ظاهر کردن عکس‌ها از ادتا استفاده می‌شود. به این ترتیب که نقره یا طلایی که برای ظاهر کردن عکس استفاده می‌شود را در خود حل می‌کند و همچنین از رسوب کربنات کلسیم در آب جلوگیری می‌کند. در فراید ظهور عکس با نقره، طلا و EDTA رنگ‌ها شفاف و نزدیک به واقعیت هستند.

 

جلای فلزات

از بین بردن اکسیداسیون روی فلزات با ادتا به‌طور موثر انجام می‌شود. در این روش با pH در حدود ۲/۹ و دمای ۹۳ درجه سانتیگراد چند ترکیب شامل EDTA در فرایندی به سطح فلز اعمال می‌شوند و در آخر سطح فلز یکدست و جلا یافته می‌شود. این فرایند در آبکاری فلزات ضروری است.

 

پزشکی، لوازم آرایشی و غذا

سازوکار عملکرد ادتا در درمان بیماری‌ها همان جذب یون‌های فلزی است با این تفاوت که این جذب در بدن انسان انجام می‌شود و از تأثیرات منفی این عناصر زیان‌بار جلوگیری می‌کند. در پزشکی ادتا یک داروی تجویزی است که به داخل ورید یا عضله تزریق می‌شود. EDTA تزریقی برای درمان مسمومیت و آسیب مغزی ناشی از سرب، مسمومیت ناشی از مواد رادیو اکتیو مانند پلوتونیم، توریم و اورانیوم، و کاهش کلسیم خون بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد.

EDTA به طور گسترده در درمان بیماری‌های قلب و رگ به کار گرفته می‌شود. درمان بیماری‌هایی مانند تپش نامنظم قلب به علت گلیکوزید قلبی، سفت شدن دیواره رگ‌ها، درد قفسه سینه، فشار خون بالا، کلسترول بالا و سکته به استفاده از ادتا وابسته است.

دیگر بیماری‌هایی که پزشکان برای درمان آن ممکن است ادتای داخل وریدی تجویز کنند شامل سرطان، دیابت، آلزایمر، پارکینسون و بیماری‌های پوستی مانند اسکلرودرما و پسوریازیس است.

با غیرفعال کردن یون‌های فلزی در لوازم آرایشی، EDTA به عنوان یک نگه‌دارنده عمل می‌کند و از فاسد شدن آن‌ها جلوگیری می‌کند. همچنین ادتا در حفظ رایحه و شفافیت مواد آرایشی و بهداشتی موثر است.

از سال ۱۹۶۴ در آمریکا و ۱۹۹۲ در اروپا استفاده از EDTA در صنایع غذایی متداول است. تغییر ذائقه افراد به سوی استفاده از اسید‌های چرب مفید مانند امگا۳ که خاصیت زوال‌پذیری بالایی دارند و میزان زمان نگه‌داری غذا را پایین می‌آورند باعث شد که کارخانه‌های صنایع غذایی به استفاده از نگه‌دارنده‌ها روی بیاورند.

تحقیقات نشان داده است که در میان نگه‌دارنده‌های مواد غذایی ادتا یکی از موثرترین و کم‌خطر‌ترین آن‌ها است. صفحات تخصصی صنایع غذایی می‌گویند که تحقیقات جدید برای استفاده وسیع‌تر از EDTA در صنایع غذایی ادامه دارد و می‌تواند در آینده منجر به تولید مواد غذایی سالم‌تر با ماندگاری بسیار طولانی شود.

 

کشاورزی

فلزات سنگین به دلیل تجزیه ناپذیری، نیمه عمر بیولوژیکی طولانی، پتانسیل تجمع در اندام‌های گیاهی، ورود به زنجیره غذایی و سرطان‌زا بودن به عنوان مهمترین مشکل زیست محیطی در کشاورزی به حساب می‌آیند و سالانه مقادیر زیادی از آن‌ها در خاک تجمع می‌کنند.

حتماً بخوانید
 کاربرد فلاکولانت ، منعقد کننده ­ها و کواگولانت ها در تصفیه آب

این فلزات مانند مس، روی، آهن، مولیبدن و نیکل جزو عناصر کم‌مصرف در متابولیسم گیاهی محسوب می‌شوند. EDTA در کشاورزی تحت عنوان اصلاح‌گر برای افزایش جذب فلزات سنگین توسط گیاهان به خاک افزوده می‌شود.

کشاورزان به دلیل تأثیر عالی و ارزان بودن ادتا از آن برای افزایش حل شوندگی فلزات سنگین در خاک استفاده می‌کنند. فلزاتی که به این شیوه در خاک محلول می‌شوند در مقادیر بالا توسط گیاهان قابل جذب هستند. به این ترتیب که فلزات سنگین توسط EDTA جذب می‌شوند و در خاک محلول می‌گردند، سپس گیاهان آن را جذب کرده و موجب رشد خود و تصفیه خاک می‌شوند.

همچنین ثابت شده که ادتا در غشای سلولی گیاهان حضور می‌یابد و علاوه بر پایداری غشای سلولی، جذب برخی عناصر غذایی را بهبود می‌بخشد.

 

نساجی

وجود عناصری مانند کلسیم، منگنز و دیگر فلزات سنگین تاثیر زیادی در فرایند آماده سازی، رنگرزی و تمیز سازی پارچه‌های نخی و مشتقات آنان دارد. مشکلات بالقوه شامل آسیب فیزیکی مانند سوراخ شدن پارچه در مرحله آماده سازی، عمق کم سایه‌ها، در هم آمیختگی رنگ‌ها و ناهمگونی طیف‌های رنگی یکسان در مرحله رنگرزی است. طولانی شدن فرایند تولید محصول را نیز به این‌ها باید علاوه کرد.

یون‌های کلسیم و منیزیم قابلیت حل شوندگی یون‌های رنگ را کاهش می‌دهند و باعث می‌شوند که رنگ‌دانه‌ها در جایی تجمیع شوند و حتی روی پارچه رسوب کنند. نتیجه این فرایند ناکارآمد نفوذ نکردن رنگ در پارچه، رنگ ناهمگون و لکه بر روی پارچه خواهد بود که از بین بردن آن هم بسیار دشوار است.

ادتا می‌تواند در pH بالا با یون‌های کلسیم و منگنز واکنش انجام دهد و مانع از دخالت آن‌ها در فرایند آماده‌سازی، رنگرزی و تمیز کاری شود. به این ترتیب محصول نهایی پارچه‌ای خواهد بود که رنگ‌ها در آن همگون و کاملاQ تمیز هستند و با شست‌و‌شوی زیاد هم تغییر نمی‌کنند یا از بین نمی‌روند.

 

بتن

حفظ میزان رطوبت و دمای بتن در مراحل اولیه بتن‌ریزی برای رسیدن به حداکثر مقاومت از مهم‌ترین نکات در صنعت بتن است. کاربرد EDTA در بتن افزایش گیرش آن در مرحله اولیه و ثانویه است. ادتا هم به حفظ میزان رطوبت و دمای بتن کمک می‌کند و هم در ترکیب شیمایی آب و سیمان نقش کلیدی ایفا می‌کند تا افزایش مقاومت بتن با کاهش رطوبت و خشک شدن به حداکثر برسد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.